Matura chemia 2015 maj (poziom rozszerzony) Matura: CKE. Arkusz maturalny: chemia rozszerzona. Rok: 2015. Arkusz PDF i odpowiedzi: Próbna matura 2022/2023 z chemii – arkusz CKE. Arkusz CKE próbnej matury 2022/2023 z chemii na poziomie rozszerzonym znajdziesz tutaj: Próbna matura 2022/2023 z chemii – arkusz. Próbna matura 2022/2023 z chemii – odpowiedzi Rozwiąż nasze quizy: Weekendowy QUIZ prawda czy fałsz. W co drugim pytaniu jest pułapka. Prawda czy fałsz. Arkusze i odpowiedzi do Próbnej Matury z Operonem. Zaloguj się na Platformie Operon i sprawdź. To samo w książce i telefonie. Jeden abonament (od 19 zł/mc) – natychmiastowy1 dostęp do wszystkich przedmiotów: interaktywnie, mobilnie i krok po kroku Matura chemia – maj 2022 – poziom rozszerzony – odpowiedzi. Podziel się tym arkuszem ze znajomymi: Facebook; Matura chemia 2015 Matura stara chemia 2015 327 downloads 505 Views 477KB Size. Download PDF. MATERIAŁ ĆWICZENIOWY Z BIOLOGII STYCZEŃ 2017 POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ZADAŃ. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2017 Poziom rozszerzony. Zadanie 1. (0–5) Zadanie 1.1. (0–2) Wymagania ogólne II. Arkusz maturalny chemia rozszerzona, podstawowa CKE maj 2009, arkusz chemia rozszerzona, podstawowa Operon 2009. Arkusz próbna matura chemia 2009 OKE Poznań, OKE Łódź, OKE Warszawa, OKE Kraków. Matura diagnostyczna z chemii rozszerzona, podstawowa marzec, kwiecień, styczeń 2009. Odpowiedzi i klucze rozwiązań matura chemia 2009. Arkusz PDF i odpowiedzi: Matura próbna chemia – Nowa Era 2018 – poziom rozszerzony. Matura stara chemia 2015 Matura próbna chemia 2015 Matura Operon III 2015 Odp. chemia_sp_19_20_szkolny_klucz_odpowiedzi. Kas Piam. Forumowa - Kwiecień 2013 - Odpowiedzi PR. Forumowa - Kwiecień 2013 - Odpowiedzi PR. Matura chemia – maj 2013 – poziom rozszerzony – odpowiedzi. Podziel się tym arkuszem ze znajomymi: Facebook; Matura chemia 2015 Matura stara chemia 2015 0 pkt – niepoprawna odpowiedź lub brak odpowiedzi N5748_ matura PP 1 2015 klucz_odp.indd 3 2015-10-16 12:20:31. www.operon.pl 4 Język angielski. Poziom podstawowy VY0PW88. Zadanie 1. (1 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Podaj/wymień Dwa pierwiastki oznaczono umownie literami X i Z. Dwuujemny jon pierwiastka Z ma konfigurację elektronową 1s22s22p63s23p6 w stanie podstawowym. Pierwiastki X i Z tworzą związek XZ2, w którym stosunek masowy pierwiastka X do pierwiastka Z jest równy 3 : 16. Cząsteczka tego związku ma budowę liniową. Napisz wzór sumaryczny związku opisanego w informacji, zastępując umowne oznaczenia X i Z symbolami pierwiastków. Podaj typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu pierwiastka X tworzącego związek XZ2 oraz napisz liczbę wiązań typu σ i liczbę wiązań typu π występujących w cząsteczce opisanego związku chemicznego. Wzór sumaryczny: ...................................... Liczba wiązań typu σ: ................................. Typ hybrydyzacji: ...................................... Liczba wiązań typu π: ................................ Zadanie 2. (1 pkt) Właściwości fizyczne cieczy i gazów Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Poniższy diagram fazowy tlenku węgla(IV) przedstawia wartości temperatury i ciśnienia, w których CO2 występuje w różnych fazach: w stanie stałym, ciekłym lub gazowym. Linie ciągłe określają warunki temperatury i ciśnienia, w których istnieje trwała równowaga między dwiema fazami. W punkcie oznaczonym symbolem P3 (T = 216 K i p = 5100 hPa) CO2 występuje w trzech fazach znajdujących się w stanie równowagi. Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Podstawy fenomenologiczne, Warszawa 2007. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Pod ciśnieniem wyższym od 5100 hPa tlenek węgla(IV) nie występuje w ciekłym stanie skupienia. P F 2. W temperaturze 195 K i pod ciśnieniem 1013 hPa stały tlenek węgla(IV) może ulegać sublimacji. P F 3. Zmianę wartości temperatury topnienia tlenku węgla(IV) w zależności od ciśnienia ilustruje krzywa oznaczona numerem 2. P F Zadanie 3. (1 pkt) Wiązania chemiczne - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Uzupełnij poniższe zdania dotyczące czterech różnych rodzajów kryształów. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. W kryształach metalicznych sieć krystaliczna zbudowana jest z (atomów / cząsteczek / kationów i anionów / kationów metali) otoczonych chmurą zdelokalizowanych elektronów. Elementami, z których zbudowana jest sieć krystaliczna tlenku wapnia, są (atomy / cząsteczki / kationy i aniony). W kryształach molekularnych dominują oddziaływania międzycząsteczkowe, a w kryształach kowalencyjnych atomy tworzące sieć krystaliczną połączone są wiązaniami kowalencyjnymi. Przykładem kryształu molekularnego jest kryształ (chlorku sodu / sacharozy / wapnia), a przykładem kryształu kowalencyjnego – kryształ (diamentu / jodu / węglanu wapnia). Zadanie 5. (1 pkt) Układ okresowy pierwiastków Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Anion tlenkowy O2– jest zasadą Brønsteda mocniejszą niż jon wodorotlenkowy OH–. Jon tlenkowy nie występuje w wodnych roztworach, ponieważ jako bardzo mocna zasada reaguje z cząsteczką wody. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Aniony tlenkowe występują w sieci krystalicznej jonowych tlenków pierwiastków mających (małą / dużą) elektroujemność i należących do grup układu okresowego o numerach: (1 i 2 / 14 i 15 / 16 i 17). Ulegające reakcji z wodą tlenki tych pierwiastków tworzą roztwory o silnie (kwasowym / zasadowym) odczynie, a więc o (niskim / wysokim) pH. Zadanie 6. (1 pkt) Wpływ czynników na przebieg reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) W przemyśle wodór można otrzymać w procesie konwersji metanu będącego głównym składnikiem gazu ziemnego. W mieszaninie gazu ziemnego i pary wodnej w pewnej temperaturze T i w obecności katalizatora niklowego zachodzą reakcje opisane poniższymi równaniami. I CH4 (g) + H2O (g) ⇄ CO (g) + 3H2 (g) II CH4 (g) + 2H2O (g) ⇄ CO2 (g) + 4H2 (g) Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Obniżenie ciśnienia w warunkach izotermicznych (T = const) w reaktorze skutkuje wzrostem wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F 2. Wzbogacenie gazu ziemnego metanem skutkuje spadkiem wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F 3. Gdy do mieszaniny reakcyjnej w stanie równowagi wprowadzi się katalizator niklowy, to nastąpi wzrost wydajności otrzymywania wodoru w reakcjach I i II. P F Zadanie 7. (2 pkt) Stan równowagi Oblicz W reaktorze o stałej pojemności znajdowały się tlenek węgla(II) i para wodna zmieszane w stosunku masowym 1 : 1, a sumaryczna liczba moli tych reagentów była równa 20. Stężeniowa stała równowagi reakcji CO (g) + H2O (g) ⇄ CO2 (g) + H2 (g) w warunkach prowadzenia procesu wynosi 1. Oblicz, ile moli wodoru znajdowało się w reaktorze po osiągnięciu stanu równowagi przez układ. Zadanie 8. (2 pkt) Szybkość reakcji Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę W zamkniętym reaktorze o pojemności 1 dm3 znajdowały się gazowe substancje A i B zmieszane w stosunku stechiometrycznym. Reagenty ogrzano do temperatury T i zainicjowano reakcję przebiegającą zgodnie z poniższym schematem. A (g) + 2B (g) ⇄ 3C (g) + D (g) Przez jedną minutę, co 10 sekund, oznaczano liczbę moli substancji A w mieszaninie reakcyjnej. Wyniki zestawiono w poniższej tabeli. Czas, s 0 10 20 30 40 50 60 Liczba moli substancji A, mol 3,60 2,80 2,20 1,95 1,90 1,90 1,90 Uzupełnij poniższą tabelę, a następnie narysuj wykres przedstawiający zależność stężenia substancji C od czasu trwania reakcji, czyli w przedziale . Czas, s 0 10 20 30 40 50 60 Liczba moli substancji C, mol Zadanie 9. (2 pkt) Pozostałe Metale Napisz równanie reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym następującymi schematami: W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Podczas opisanego doświadczenia w każdej kolbie metal uległ całkowitemu roztworzeniu i powstały klarowne, bezbarwne roztwory chlorków badanych metali. Przebiegowi wszystkich reakcji towarzyszyło wydzielanie się bezbarwnego gazu. (0–1) Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać jako pierwszą w celu wyodrębnienia z każdej mieszaniny poreakcyjnej (powstałej podczas opisanego doświadczenia) jonowego produktu reakcji. Podkreśl jej nazwę. sączenie odwirowanie odparowanie pod wyciągiem (0–1) Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji glinu z kwasem solnym. Zadanie 10. (3 pkt) Identyfikacja związków nieorganicznych Napisz równanie reakcji Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Cynk, magnez i glin w opisanych poniżej doświadczeniach ulegają przemianom zilustrowanym następującymi schematami: W kolbach oznaczonych numerami I, II i III umieszczono w przypadkowej kolejności próbki cynku, magnezu i glinu. W każdej kolbie była próbka innego metalu. Na te metale podziałano kwasem solnym. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Podczas opisanego doświadczenia w każdej kolbie metal uległ całkowitemu roztworzeniu i powstały klarowne, bezbarwne roztwory chlorków badanych metali. Przebiegowi wszystkich reakcji towarzyszyło wydzielanie się bezbarwnego gazu. W celu identyfikacji roztworów chlorków otrzymanych w kolbach I, II i III przeprowadzono dwa doświadczenia. W pierwszym z nich jako odczynnika użyto wodnego roztworu wodorotlenku sodu, a w drugim – wodnego roztworu amoniaku. (0–1) Podczas pierwszego doświadczenia próbki roztworów z kolb I, II i III umieszczono w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami roztwór wodorotlenku sodu. We wszystkich probówkach zaobserwowano wytrącenie się białego osadu. Podczas dodawania kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadów w probówkach I i III, natomiast osad w probówce II pozostał niezmieniony. Podkreśl symbol metalu, którego jony zidentyfikowano podczas opisanego (pierwszego) doświadczenia. Uzasadnij swój wybór. Metal, którego jony zidentyfikowano podczas opisanego doświadczenia, to (Al / Mg / Zn). Uzasadnienie wyboru: (0–2) Podczas drugiego doświadczenia próbki roztworów z kolb I i III umieszczono w probówkach oznaczonych tymi samymi numerami i do każdej z nich dodawano kroplami roztwór amoniaku. Najpierw w obu probówkach wytrącił się biały osad, ale przy dodawaniu kolejnych porcji odczynnika zaobserwowano roztworzenie się osadu w probówce I. Napisz: w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której w probówce III wytrącił się biały osad; w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której nastąpiło roztworzenie białego osadu w probówce I. Zadanie 11. (1 pkt) Dysocjacja Oblicz W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze ilustruje równanie HX + H2O ⇄ H3O+ + X− Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących z autodysocjacji wody). Oblicz stopień dysocjacji kwasu HX w tym roztworze. Zadanie 12. (2 pkt) Wpływ czynników na przebieg reakcji Dysocjacja Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze ilustruje równanie HX + H2O ⇄ H3O+ + X− Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących z autodysocjacji wody). Do wodnego roztworu kwasu HX dodano niewielką ilość wodnego roztworu mocnego kwasu. Temperatura roztworu nie uległa zmianie. (0–1) Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stopnia dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij. Ocena: Uzasadnienie: (0–1) Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stałej dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij. Ocena: Uzasadnienie: Zadanie 13. (2 pkt) pH Oblicz Reakcja kwasu solnego z wodorotlenkiem potasu przebiega zgodnie z równaniem HCl + KOH → KCl + H2O Oblicz objętość kwasu solnego o stężeniu 0,1 mol·dm−3, jaką należy dodać do 300 cm3 wodnego roztworu wodorotlenku potasu o stężeniu 0,2 mol·dm−3, aby otrzymany roztwór miał pH = 13. W obliczeniach przyjmij, że objętość powstałego roztworu jest sumą objętości użytych roztworów. Zadanie 14. (1 pkt) Energetyka reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie z równaniem: 2H2O ⇄ H3O+ + OH− Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona równaniem: Kw = [H3O+] ⋅ [OH−] Poniżej przedstawiono wartości iloczynu jonowego wody Kw w zakresie temperatury 0°C–100°C (pod ciśnieniem atmosferycznym). Temperatura, °C 0 20 40 60 80 100 Kw 0,1 ⋅ 10−14 0,7 ⋅ 10−14 3,0 ⋅ 10−14 9,6 ⋅ 10−14 25,1 ⋅ 10−14 55,0 ⋅ 10−14 Na podstawie: W. Ufnalski, Równowagi jonowe, Warszawa 2004 Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Reakcja autodysocjacji wody jest (egzoenergetyczna / endoenergetyczna). Wraz ze wzrostem temperatury pH czystej wody (maleje / rośnie / nie ulega zmianie). Zadanie 15. (2 pkt) Rodzaje wiązań i ich właściwości Pozostałe Napisz równanie reakcji Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie z równaniem: 2H2O ⇄ H3O+ + OH− Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona równaniem: Kw = [H3O+] ⋅ [OH−] Zdolność autoprotolizy charakteryzuje nie tylko wodę, lecz także inne rozpuszczalniki, np.: ciekły amoniak (skroplony pod zwiększonym ciśnieniem), metanol i kwas mrówkowy. (0–1) Napisz trzy równania reakcji autoprotolizy: ciekłego amoniaku, metanolu i kwasu mrówkowego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) organicznych produktów reakcji. 2NH3 ⇄ 2CH3OH ⇄ 2HCOOH ⇄ (0–1) Wyjaśnij, dlaczego cząsteczki amoniaku, metanolu i kwasu mrówkowego mają zdolność odszczepiania i przyłączania protonu w procesie autoprotolizy. Odnieś się do budowy tych cząsteczek. Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność odszczepiania protonu, ponieważ Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność przyłączania protonu, ponieważ Zadanie 16. (1 pkt) Dysocjacja Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Zdolność elektrolitu do dysocjacji zależy od właściwości tego elektrolitu oraz od właściwości użytego rozpuszczalnika. Im silniejszą zasadą Brønsteda jest rozpuszczalnik, tym w większym stopniu dysocjuje w nim elektrolit będący kwasem Brønsteda. Zbadano dysocjację jednoprotonowego kwasu HA w różnych rozpuszczalnikach. W wodzie HA jest słabym kwasem. Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz nazwę rozpuszczalnika. W danej temperaturze wartość stałej dysocjacji kwasu HA jest największa w roztworze, w którym rozpuszczalnikiem jest (ciekły amoniak / kwas mrówkowy / metanol / woda). Zadanie 17. (2 pkt) Masa atomowa, cząsteczkowa i molowa Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Gazowy chlorowodór można otrzymać w wyniku działania stężonego kwasu siarkowego(VI) na stałe chlorki, np. w reakcjach opisanych równaniami: 2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2HCl CaCl2 + H2SO4 → CaSO4 + 2HCl Sporządzono 150 g mieszaniny zawierającej tylko NaCl i CaCl2, na którą podziałano stężonym kwasem siarkowym(VI) użytym w nadmiarze. W wyniku tego procesu otrzymano 58,24 dm3 chlorowodoru (w warunkach normalnych). Oblicz skład wyjściowej mieszaniny w procentach masowych. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%. Zadanie 18. (4 pkt) Sole Napisz równanie reakcji Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Przeprowadzono doświadczenie, w którym badano działanie pewnego odczynnika na dwa wodne roztwory soli. W probówce I znajdował się roztwór siarczanu(IV) sodu, a w probówce II – roztwór krzemianu(IV) sodu. Po dodaniu odczynnika zaobserwowano, że: w każdej probówce zaszła reakcja chemiczna; przebieg doświadczenia był różny dla obu probówek; tylko w jednej z probówek wytrącił się osad. (0–1) Uzupełnij schemat doświadczenia. Wybierz i zaznacz w podanym zestawie wzór jednego odczynnika, którego zastosowanie spowodowało efekty opisane w informacji. (0–1) Napisz, co zaobserwowano w probówce, w której nie wytrącił się osad podczas opisanego doświadczenia. (0–2) Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji, które przebiegły w probówkach I i II i były przyczyną obserwowanych zmian. Równanie reakcji przebiegającej w probówce I: Równanie reakcji przebiegającej w probówce II: Zadanie 19. (1 pkt) Kwasy Wpływ czynników na przebieg reakcji Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do probówki I wlano kwas solny o pH = 2, a do probówki II – wodny roztwór kwasu octowego (etanowego) o pH = 2. Roztwory miały temperaturę 298 K. Następnie do obu probówek dodano po 1 gramie pyłu cynkowego. Opisane doświadczenie zilustrowano poniższym schematem. Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. W warunkach doświadczenia stężenie molowe kwasu solnego jest większe niż stężenie molowe wodnego roztworu kwasu octowego. P F 2. Użycie w doświadczeniu wodnych roztworów o pH = 3 skutkowałoby wzrostem szybkości reakcji wyłącznie w probówce II, ponieważ kwas uczestniczący w tej przemianie jest kwasem słabym. P F 3. Ochłodzenie obu użytych w doświadczeniu wodnych roztworów skutkowałoby zmniejszeniem szybkości wydzielania gazu w przemianach zachodzących w probówkach I i II. P F Zadanie 20. (1 pkt) Sole Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Do wodnego roztworu zawierającego 0,1 mola wodorotlenku sodu dodano wodny roztwór zawierający 0,1 mola kwasu etanowego (octowego). Następnie w mieszaninie poreakcyjnej zanurzono żółty uniwersalny papierek wskaźnikowy. Dokończ poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej uzasadnienie 1., 2., 3. albo 4. Uniwersalny papierek wskaźnikowy A. przyjął niebieskie zabarwienie, ponieważ 1. użyto nadmiaru zasady. B. nie zmienił zabarwienia, 2. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie kationowej. 3. etanian (octan) sodu ulega hydrolizie anionowej. C. przyjął czerwone zabarwienie, 4. otrzymano roztwór o odczynie obojętnym. Zadanie 21. (2 pkt) Bilans elektronowy Napisz równanie reakcji Jod otrzymuje się z saletry chilijskiej, zawierającej głównie azotan(V) sodu, lecz także śladowe ilości jodanu(V) sodu i jodanu(VII) sodu. Po zatężeniu wodnego roztworu jodany redukuje się do jodu za pomocą wodorosiarczanu(IV) sodu. Na podstawie: Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa, 1994. Jedną z opisanych reakcji przedstawia poniższy schemat. IO−3 + HSO−3 → I2 + SO2−4 + H+ + H2O Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Dobierz i uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie. Równanie procesu redukcji: Równanie procesu utleniania: .......... IO−3 + .......... HSO−3 → .......... I2 + .......... SO2−4 + .......... H+ + .......... H2O Zadanie 22. (1 pkt) Alkohole Napisz równanie reakcji Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Napisz równanie reakcji otrzymywania 3-bromo-3-metyloheksanu opisaną metodą. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) reagentów organicznych. Napisz nazwę systematyczną użytego alkoholu. Równanie reakcji: Nazwa systematyczna alkoholu: Zadanie 23. (1 pkt) Hybrydyzacja orbitali i kształt cząsteczek Narysuj/zapisz wzór Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Napisz wzór elektronowy bromku fosforu(III). Pary elektronowe wiązań oraz wolne pary elektronowe zaznacz kreskami. Oceń, czy cząsteczka bromku fosforu(III) jest płaska. Wzór: Ocena: Zadanie 24. (1 pkt) Izomeria optyczna Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu. 3R–OH + PX3 → 3R–X + H3PO3 Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. W opisanej metodzie 3-bromo-3-metyloheksan otrzymuje się w postaci mieszaniny racemicznej, czyli równomolowej mieszaniny obu enancjomerów. Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał wzory stereochemiczne składników tej mieszaniny. Zadanie 25. (1 pkt) Estry i tłuszcze Narysuj/zapisz wzór Detergenty są składnikami powszechnie używanych środków czyszczących i piorących. Wśród stosowanych obecnie detergentów można wyróżnić detergenty kationowe i anionowe. Przykładem detergentu anionowego jest związek o wzorze CH3‒(CH2)10‒CH2‒OSO3− Na+ Można go otrzymać w reakcji estryfikacji z udziałem alkoholu o długim prostym łańcuchu węglowym i odpowiedniego kwasu. Tak uzyskany ester poddaje się reakcji z wodorotlenkiem sodu, w wyniku czego otrzymuje się środek powierzchniowo czynny, który – podobnie jak mydła – zawiera dwa fragmenty: niepolarny i polarny. Podaj wzory sumaryczne alkoholu i kwasu nieorganicznego, których należy użyć w opisanym procesie otrzymania tego detergentu. Wzór sumaryczny alkoholu: Wzór sumaryczny kwasu nieorganicznego: Zadanie 26. (1 pkt) Węglowodory alifatyczne Napisz równanie reakcji Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy. Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II: Napisz równanie reakcji 2. – zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Napisz nazwę systematyczną związku organicznego, który jest produktem reakcji 3. Równanie reakcji 2.: Nazwa systematyczna produktu reakcji 3.: Zadanie 27. (2 pkt) Węglowodory alifatyczne Narysuj/zapisz wzór Podaj/wymień Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy. Na podstawie: Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007. Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II: Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) alkanów I i II. Porównaj oba wzory i na tej podstawie określ, w jakim celu opisany proces (reakcje 1.–4.) jest stosowany w syntezie organicznej. Wzór alkanu I Wzór alkanu II Zastosowanie opisanego procesu: Zadanie 28. (2 pkt) Stechiometryczny stosunek reagentów Oblicz Mieszanina tlenku węgla(II) i wodoru to gaz syntezowy, który stosuje się do otrzymywania wielu związków organicznych. Proces produkcji metanolu z gazu syntezowego zilustrowano poniższym równaniem. CO + 2H2 kat., p, T CH3OH Na podstawie: E. Grzywa, J. Molenda, Technologia podstawowych syntez organicznych, Warszawa 2008. Oblicz, ile m3 gazu syntezowego odmierzonego w warunkach normalnych potrzeba do otrzymania 2 · 1025 cząsteczek metanolu, jeżeli reakcja przebiega z wydajnością równą 70%. Przyjmij, że stosunek molowy nCO : nH2 jest równy 1 : 2. Wynik zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku. Zadanie 29. (1 pkt) Węglowodory aromatyczne Napisz równanie reakcji Poniżej przedstawiono uproszczony wzór para-benzochinonu – jednego z chinonów – oraz produktu jego redukcji, czyli hydrochinonu. Pod wzorami tych związków podano ich nazwy systematyczne. Izomerem para-benzochinonu jest orto-benzochinon. Jego nazwa systematyczna to cykloheksa-3,5-dieno-1,2-dion. Napisz wzór uproszczony orto-benzochinonu. Zadanie 31. (3 pkt) Cukry proste Zaprojektuj doświadczenie Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji Podaj/wymień Ketony, których cząsteczki zawierają grupę hydroksylową –OH przy atomie węgla połączonym z atomem węgla grupy karbonylowej (α-hydroksyketony), w wodnym roztworze o odczynie zasadowym ulegają izomeryzacji. Tę przemianę ilustruje poniższy schemat. D-tagatoza jest monosacharydem o wzorze (0–1) Wybierz jedną parę odczynników, które umożliwią odróżnienie D-glukozy od D-tagatozy. Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzory wybranych odczynników. (0–1) Opisz możliwe do zaobserwowania różnice w przebiegu doświadczenia dla obu monosacharydów – uzupełnij tabelę. Numer probówki Opis zawartości probówki przed wprowadzeniem roztworu monosacharydu po wprowadzeniu roztworu monosacharydu I II (0–1) Wskaż różnicę w budowie cząsteczek D-glukozy i D-tagatozy umożliwiającą odróżnienie ich zaproponowaną metodą. Zadanie 32. (1 pkt) Węglowodory alifatyczne Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Kwas L-askorbinowy, zwany witaminą C, może być otrzymywany z glukozy w czteroetapowym procesie (I, II, III i IV) zgodnie z poniższym schematem. Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Warszawa 1986. Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Glukoza w etapie I jest (redukowana / utleniana) do związku o nazwie sorbitol. W etapie II sorbitol jest (redukowany / utleniany) biotechnologicznie przez mikroorganizmy. Podczas etapu III następuje zmiana stopnia utlenienia tylko jednego atomu węgla. W tej przemianie stopień utlenienia atomu węgla (maleje / rośnie). Podczas etapu IV, w którym powstaje kwas askorbinowy, zachodzi reakcja (estryfikacji wewnątrzcząsteczkowej / hydrolizy / polimeryzacji). Zadanie 33. (1 pkt) Kinetyka i statyka chemiczna - ogólne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Witaminę C otrzymano w czteroetapowym procesie. Poszczególne etapy miały wydajność: WI = 92,0%, WII = 91,0%, WIII = 92,0% i WIV = 91,0%. Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005. Wybierz i zaznacz poprawne dokończenie zdania. Całkowita wydajność procesu otrzymywania witaminy C była równa 91,5% 90,0% 80,0% 70,1% Zadanie 34. (1 pkt) Reakcje utleniania i redukcji - ogólne Miareczkowanie Podaj/wymień Zawartość kwasu askorbinowego w próbce wyznacza się na podstawie stechiometrii jego reakcji z jodem. Do roztworu zawierającego nieznaną ilość kwasu askorbinowego i niewielką ilość skrobi dodaje się kroplami roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Stężenie roztworu jodu musi być dokładnie znane, a jego objętość – mierzona. Mówimy, że roztwór kwasu askorbinowego miareczkuje się roztworem jodu. Dopóki kwas askorbinowy jest obecny w roztworze, zachodzi reakcja, którą można w uproszczeniu opisać równaniem: Gdy cały kwas askorbinowy przereaguje, jod dostarczony w nadmiarowej kropli poskutkuje zabarwieniem skrobi. W tym momencie kończy się miareczkowanie, co oznacza, że osiągnięto punkt końcowy i należy odczytać objętość zużytego roztworu jodu. Gdy zna się jego stężenie, można obliczyć, ile kwasu askorbinowego zawierała próbka. Podaj, jaką funkcję (utleniacza czy reduktora) pełni jod w reakcji z kwasem askorbinowym. Napisz, na jaki kolor zabarwi się mieszanina reakcyjna w punkcie końcowym miareczkowania. Jod w reakcji z kwasem pełni funkcję Pod wpływem jodu skrobia zabarwi się na Zadanie 35. (2 pkt) Miareczkowanie Oblicz Zawartość kwasu askorbinowego w próbce wyznacza się na podstawie stechiometrii jego reakcji z jodem. Do roztworu zawierającego nieznaną ilość kwasu askorbinowego i niewielką ilość skrobi dodaje się kroplami roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Stężenie roztworu jodu musi być dokładnie znane, a jego objętość – mierzona. Mówimy, że roztwór kwasu askorbinowego miareczkuje się roztworem jodu. Dopóki kwas askorbinowy jest obecny w roztworze, zachodzi reakcja, którą można w uproszczeniu opisać równaniem: Gdy cały kwas askorbinowy przereaguje, jod dostarczony w nadmiarowej kropli poskutkuje zabarwieniem skrobi. W tym momencie kończy się miareczkowanie, co oznacza, że osiągnięto punkt końcowy i należy odczytać objętość zużytego roztworu jodu. Gdy zna się jego stężenie, można obliczyć, ile kwasu askorbinowego zawierała próbka. Próbkę X pewnego preparatu, którego głównym składnikiem jest witamina C, rozpuszczono w wodzie, w wyniku czego otrzymano 100,0 cm3 roztworu. Następnie pobrano 10,0 cm3 tego roztworu, przeniesiono do kolby i miareczkowano roztworem jodu o stężeniu 0,052 mol ⋅ dm−3. Stwierdzono, że punkt końcowy miareczkowania został osiągnięty po dodaniu 10,8 cm3 roztworu jodu. Oblicz w miligramach zawartość witaminy C w próbce X, jeśli wiadomo, że pozostałe składniki preparatu nie reagują z jodem. Przyjmij, że masa molowa witaminy C jest równa M = 176 g·mol–1. Zadanie 36. (2 pkt) Sole Podaj/zinterpretuj przebieg reakcji W laboratorium pod wyciągiem przeprowadzono reakcję manganianu(VII) potasu z nadmiarem kwasu solnego. Do wykrycia gazowego produktu zastosowano papierek jodoskrobiowy zwilżony wodą. Przebieg doświadczenia zilustrowano na poniższym schemacie. (0–1) Opisz zmiany możliwe do zaobserwowania podczas przebiegu doświadczenia. Uzupełnij poniższą tabelę. przed dodaniem HCl (aq) po zajściu reakcji Barwa roztworu w probówce Barwa papierka jodoskrobiowego biała (0–1) Wyjaśnij przyczynę zmiany barwy papierka jodoskrobiowego. Zadanie 38. (1 pkt) Aminokwasy Narysuj/zapisz wzór Aminokwasy białkowe są α-aminokwasami, co znaczy, że w ich cząsteczkach jedna para grup funkcyjnych: aminowej i karboksylowej, jest połączona z tym samym atomem węgla. α-Aminokwasy można otrzymać z kwasów karboksylowych w syntezie, której przebieg zilustrowano na schemacie. R–CH2–COOH 1. Br2, PBr32. H2O R–CHBr–COOH nadmiar NH3 R–CH(NH2)–COOH Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu karboksylowego, którego należy użyć do otrzymania leucyny opisaną metodą, i podaj nazwę systematyczną bromopochodnej tego kwasu stanowiącej produkt pośredni w opisanej metodzie. Wzór półstrukturalny kwasu: Nazwa systematyczna bromopochodnej: Zadanie 39. (1 pkt) Aminokwasy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Laktamy to związki, które powstają w wyniku wewnątrzcząsteczkowej kondensacji niektórych aminokwasów. W reakcji biorą udział: grupa karboksylowa i grupa aminowa znajdująca się np. przy 4., 5. lub 6. atomie węgla łańcucha aminokwasu. Przykładem laktamu jest związek o wzorze Spośród poniższych nazw wybierz nazwę aminokwasu, z którego otrzymano laktam o podanym wzorze. Zaznacz wybraną odpowiedź. kwas 2-amino-4-metylopentanowy kwas 4-amino-3,4-dimetylobutanowy kwas 4-amino-3-metylopentanowy kwas 4-metylo-4-aminopentanowy Zadanie 40. (1 pkt) Peptydy i białka Narysuj/zapisz wzór Poniżej przedstawiono sekwencję aminokwasów pewnego tripeptydu: Phe-Gly-Cys Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego tripeptydu. Pamiętaj, że w zastosowanej notacji umieszcza się z lewej strony kod aminokwasu, którego reszta zawiera wolną grupę aminową połączoną z atomem węgla α. Posted at 07:48h in Porady 0 Comments Początek roku to okres wzmożonej aktywności maturzystów pod kątem zadawania pytań i oczekiwania rzetelnej odpowiedzi. Zebrałem więc w jednym miejscu pytania otrzymane na naszą skrzynkę, a także zadane na grupach maturalnych. Na część pytań można odpowiedzieć krótko: tak lub nie. Ale część z nich wymaga dodatkowego objaśnienia, bo nie można na tak zadane pytanie odpowiedzieć w ten sposób. Artykuł ten będzie na bieżąco aktualizowany! Zachęcam więc do jego regularnego odwiedzania i lektury! Im więcej wyjaśnimy przed maturą, tym lepiej! Starałem się zachować jak najbardziej oryginalną formę pytań – w końcu to Wy pytacie 🙂 Czy warto rozwiązywać próbne matury wydawnictw? Czy ich wynik świadczy o stopniu przygotowania i przekłada się na wynik osiągnięty na prawdziwej maturze? Wiele osób o to pyta już od samego listopada, bo wtedy w szkołach zaczynają odbywać się próbne matury. I się stresuje i pyta: „Na ile rozwiązujecie próbne matury? albo „Jak wam poszły próbne matury?”. Zanim przejdziemy dalej musimy wyjaśnić, że mamy próbne matury organizowane przez wydawnictwa, jak i arkusze wydawane przez różne osoby i dostępne w handlu. Zacznijmy od próbnych matur organizowanych przez wydawnictwa. Zatem uspokajam Was, że nie ma się co tym ani przejmować, ani po co przygotowywać, ani sugerować wynikiem 🙂 Dlaczego? Sprawa jest trochę skomplikowana. Gdy w 2005 roku weszła w życia pełną gębą nowa matura, to jednostki egzaminacyjne (CKE i ew. OKE) przeprowadzały w latach 2005-2010 próbne matury w terminie listopad-grudzień. Pomijając cześć OKE, to praktyk tych zaniechano na całą dekadę. Z okazji skorzystały wydawnictwa, które wyszły z pomocą dla nauczycieli. Robią sobie tym po prostu reklamę, i nic więcej. Dlaczego? Trzeba pamiętać, że ułożenie arkusza maturalnego to zadanie bardzo trudne i czasochłonne. Dlatego: prawdziwe arkusze maturalne (czyt: CKE) są przygotowywane wg określonych kryteriów co i w jakiej ilości taki arkusz ma zawierać. I co ma sprawdzać; ułożenie arkusza maturalnego (CKE i OKE) to praca wielu osób; zadania maturalne przechodzą długą drogę weryfikacji, zanim zostaną zaakceptowane do użycia w arkuszu, dotyczy to zarówno samej treści chemicznej, jak i językowej (czy treść zadania jest jednoznacznie rozumiana przez zdających) – dlatego przeprowadza się standaryzację zadań. Tymczasem arkusze wydawnictw przeprowadzających próbne matury: są tworzone na zamówienie (zlecenie), przeważnie wykonuje je jedna osoba, a same zadania nie przechodzą żadnych konsultacji. NIE SĄ WERYFIKOWANE PRZEZ JEDNOSTKI EGZAMINACYJNE (a maturę zdajecie u CKE, a nie u wydawnictwa). A dalej to powoduje, że w tych arkuszach: pojawiają się zadania błędne merytorycznie i powielające typowe błędy szkolne, a które nie przechodzą na prawdziwej maturze; pojawiają się zadania oparte o błędną informację chemiczną; w odpowiedziach pojawiają się rozwiązania z błędem metody, czyli nieprawidłowe odpowiedzi; nieprawidłowe odpowiedzi pojawiają się także w zadaniach otwartych; doświadczenia są nieprawidłowo zaplanowane: błędnie zaplanowane wykonanie doświadczenia, błędnie dobrane odczynniki, lub w doświadczeniu zaplanowanym przez autora zachodzi inna reakcja, niż miał na myśli. Doświadczenia i to co się do nich odnosi to najgorzej opracowana część takich arkuszy. Powiedzmy wprost: te arkusze są układane przez osoby, które często same nie znają obowiązujących Was doświadczeń. pojawiają się zadania wykraczające poza wymagania bez informacji wstępnej (tak, nawet część nauczycieli nie do końca ma świadomość co zawiera podstawa programowa, więc to możliwe przy wykonywaniu arkusza na zlecenie); pojawiają się zadanie sformułowane nieprecyzyjnie, co powoduje, że ich rozwiązanie polega na odgadnięciu, co autor miał na myśli. I to jest prawdziwy „klucz, w który trzeba trafić”, żeby zaliczyć zadanie 😉 A nie ten, którego się boicie prawdziwy arkusz maturalny sprawdza określone umiejętności i nie ma sensu, by układać wiele zadań sprawdzających to samo, bo po co? Jeśli ktoś czegoś nie umie, to wystarczy jedno zadanie, by się o tym przekonać, że czegoś nie umie. Dlatego na prawdziwej maturze za brak pewnej umiejętności można stracić 1-2 punkty. Tymczasem w arkuszach wydawnictw czasem zadania się sprawdzające to samo powielają po kilka razy (lub są rozbite na podpunkty a, b, c, d, e, a nawet f, w których chodzi o to samo). Po prostu robi się zapychacz, żeby wyszło tych 60 punktów. Powoduje to, że osoba, która czegoś nie umie traci 5 a nawet 6 punktów na tym samym, podczas gdy na prawdziwej maturze straci maks. 2 p. za brak czegoś. Zestawienie wszystkiego razem powoduje, że: arkusze wydawnictw nie mają ŻADNEJ wartości jako narzędzie diagnostyczne, arkusze wydawnictw potrafią namieszać, wprowadzić i utwierdzić w błędzie, który zemści się na prawdziwej maturze. Powiedzmy wprost: takie tzw. próbne matury SZKODZĄ. będąc dobrze przygotowanym niemal nie da się napisać dobrze takiej „próbnej matury” – z wyżej wymienionych powodów; wysoki wynik na takiej maturze nie świadczy o dobrym przygotowaniu. WRĘCZ PRZECIWNIE – jest podejrzany, bo może świadczyć (i przeważnie świadczy) o popełnianiu typowych błędów. Radość więc może być przedwczesna, bo może nie mieć oparcia w faktycznym stanie przygotowań. Nie jest to miła robota, gdy komuś wypominać, że coś zrobił źle w arkuszu, ale przy takim stanie rzeczy trudno o dobry towar w tej materii. Po prostu autor zazwyczaj nie może być skazany tylko na własną wiedzę, bo ta może być niewystarczająca, pomimo tego, że autor działa w dobrej woli. Jeśli ktoś nie wierzy, że arkusze wydawnictw potrafią być tak nieprzygotowane, to polecam obejrzeć to i to. O tych arkuszach na grupach dla nauczycieli zawsze jest gorąca dyskusja, gdy się je bierze pod lupę. Na szczęście nie wszyscy nauczyciele angażują się w te tzw. próbne matury. Albo rozwiązuję sprawę inaczej. Natomiast CKE po raz pierwszy urządziła próbną maturę po dekadzie przerwy w kwietniu 2020, a następną w marcu 2021. Jeśli o arkusze dostępne w handlu chodzi, to właściwie jesteśmy narażeni na to samo, bo one także w większości nie przechodzą żadnej recenzji i jesteśmy skazani na to, że autor coś zrobił dobrze i zaowocuje to w maju. Niektóre arkusze, które trafiają w ręce maturzystów są recenzowane zanim ujrzą światło dzienne – sam miałem okazję takie recenzować (jeśli autorzy się zgodzą, to ujawnię które). Są w tej chwili dostępne dobre pozycje dostępne na rynku. Wracając do próbnych matur wydawnictw – tylko w jednym przypadku nastąpiła poprawa w ostatnim czasie. Nawet jeśli wydawnictwo posługuje się hasłem: „zadania opracowane przez doświadczonych egzaminatorów” – to jest to tylko hasło marketingowe. Egzaminatorzy NIE są od tego, żeby układać zadania. Ja od dawna apeluję o to, by ktokolwiek to sprawdzał, zanim trafi w ręce maturzystów, albo niech jedyną legalną próbną maturę przeprowadzają jednostki uprawnione. Pamiętajcie, że wydawnictwa są dla Was. A nie Wy, wasi nauczyciele i wasze szkoły dla wydawnictw. Czy do matury w 2022 roku obowiązuje nas promieniotwórczość? Czy obowiązuje nas Nie. Pytania o to, czy obowiązuje nas to czy tamto powtarzają się najczęściej, a do tego często wśród nich pojawia się promieniotwórczość. Szczegółowa lista wymagań egzaminacyjnych do matury 2022 znajduje się na stronie CKE od końca sierpnia. Można ją znaleźć w zakładce: Egzamin maturalny w formule 2022→Informatory→Chemia→Aneks 2022. Ale przypominam, że matura to nie sprawdzian z rozszerzenia, tylko egzamin dojrzałości – obejmuje całe kształcenie z danego przedmiotu. Dlatego też pewne zagadnienia, których nie ma w rozszerzeniu – regularnie pojawiają się na maturze, bo były omawiane we wcześniejszych etapach edukacji. Dobrym przykładem jest rozpuszczalność – czy na maturze są zadania z rozpuszczalności? Tak. A czy jest rozpuszczalność w wymaganiach z zakresu rozszerzonego? Nie. W takim razie czy zadanie z rozpuszczalnością nie powinno zawierać informacji czym jest owa rozpuszczalność, bo nie mam jej w wymaganiach? Też nie. Bo nie ma jej wśród wymagań z zakresu rozszerzonego, ale jest za to w wymaganiach do wcześniejszych etapów edukacji i dlatego pojawia się na maturze bez informacji wstępnej. Tak samo należy znać np. reakcję ksantoproteinową, pomimo że usunięto cały zakres białek z rozszerzenia – ale nie usunięto go z niższych etapów i w tym zakresie musimy znać białka. O próbie ksantoproteinowej musimy wiedzieć do czego służy, jak ją przeprowadzić i jakie są obserwacje. Ale nie musimy wiedzieć, jaka reakcja odpowiada za te objawy – bo było to zawarte w tej części zakresu rozszerzonego, którą usunięto. Ponadto czytając podstawę programową można łatwo dać się wpuścić w maliny – bo trzeba ją umieć interpretować – w końcu to dokument stworzony z myślą o nauczycielach, a nie uczniach. Nieco lepiej wygląda sytuacja w przypadku maturzystów 2023, dla których podstawa programowa jest tak skonstruowana, że zakres cały zakres materiału, począwszy od podstawówki – jest zawarty w rozszerzeniu, więc w tym przypadku wystarczy przeczytać rozszerzenie. Ale póki co mamy rok 2022 i maturę w formule 2022 (czyli właściwie w formule formule 2015, ale z późniejszymi ograniczeniami ilości wymaganego materiału z powodu pandemii). Dlatego, aby uniknąć przykrych niespodzianek, wymagania do matury 2022 opatrzone obszernym komentarzem znajdziemy na stronie powtórki klikając tutaj. Czy do matury w 2022 roku obowiązuje nas umiejętność określania biegunów ogniw galwanicznych (katody i anody) Nie. Patrz wyżej. Czy do matury w 2022 obowiązuje nowe nazewnictwo związków organicznych? Nie. Wszystko jest na dotychczasowych zasadach. Nie oznacza to, że jeśli użyjemy nowego nazewnictwa, to egzaminator przyzna zero. Jeśli polecenie każe użyć nazwy systematycznej, to egzaminator sprawdzi, czy nazwa jest wg użytego przez nas systemu utworzona poprawnie. Także w 2023 roku zmiany nazewnictwa nie są obowiązujące – uznawana będzie poprawność nazw, a nie to, czy zdający użył starego czy nowego nazewnictwa. W jakiej kolejności tematycznej najlepiej uczyć się chemii? Zaczęliśmy w szkole roztwory i stężenia i nagle przeskoczyliśmy do stałej i stopnia dysocjacji. Trochę się gubię, dlatego chciałam zapytać, w jakiej kolejności się tego uczyć? Nauka w szkole to często jest właśnie skakanie po tematach bez logicznego/konsekwentnego ładu i składu. Patrząc na realia szkolnictwa i podręczniki – wydaje się, że to problem nie do rozwiązania. Nie ułatwia Wam to nauki, ani usystematyzowania wiedzy, ani dostrzeżenia związków przyczynowo-skutkowych – tak ważnych na maturze. Ani pracy nauczycielom. Nic dziwnego, że Hania zadała nam takie pytanie. Przeskoczenie od stężeń do stałej dysocjacji to tak jakby na matematyce tłumaczyć dzieciom ułamki, potem przeskoczyć do trygonometrii nie tłumacząc im najpierw czym jest trójkąt prostokątny, następnie wprowadzić równanie z niewiadomą, a dopiero potem pokazać im co to jest trójkąt prostokątny. Czy tłumaczenie sinusów i cosinusów dzieciom, które nie widziały wcześniej trójkąta prostokątnego miało sens? NIE. Jest pewien logiczny porządek rzeczy, by nauka była skuteczna. Niestety, wielu nauczycieli realizuje program w kolejności wg używanego podręcznika, a nawet wg kolejności w podstawie programowej. Podstawa programowa zawiera tylko wymagany zakres, a nie kolejność w jakiej należy realizować materiał! Zwłaszcza, że zalecany sposób realizacji pod zakresem wymagań także mówi co innego. To właśnie chaotyczna kolejność realizacji materiału jest jedną z głównych przyczyn wyciągania błędnych wniosków i przekonań, przez które ludzie tracą punkty. W każdym raporcie CKE widać negatywne skutki takich praktyk. A jaka powinna być ta kolejność? Taka, by poznając nowe pojęcia wiedzieć skąd to się bierze. Czyli by jedno wynikało z poprzedniego. Pisząc „Podstawy obliczeń chemicznych” zachowałem właśnie taką kolejność. Nie ma sensu mówić o stałej dysocjacji, jeśli nie wiemy czym jest równowaga reakcji, a o równowadze, jeśli nie wiemy nic o kinetyce reakcji. Skutkiem chaosu jest np. to, że część osób nie wie, że stała dysocjacji jest… stałą równowagi! Dlatego przed wprowadzeniem stałej dysocjacji należy znać pojęcie równowagi reakcji w bardziej ogólnym ujęciu, a potem przejść do bardziej szczególnego przypadku, bo już wiemy „z czym to się je”. Układając grafik swoich lekcji także starałem się zachować kolejność jak najbardziej ułatwiającą zrozumienie wprowadzanych pojęć. Jak więc powinno być optymalnie? Jeśli chodzi o obliczenia to wg mnie tak: 1) masa, objętość, i gęstość, 2) liczność materii. Wielkości molowe, 3) mieszaniny: wszystko co związane ze stężeniami roztworów i składem mieszanin niejednorodnych, 4) stechiometria wzorów substancji chemicznych, 5) stechiometria reakcji chemicznych, 6) efekty energetyczne, 7) kinetyka reakcji, 8) równowaga reakcji, 9) równowagi w roztworach wodnych, pH. Jedynie elektrochemię, z której właściwie należy umieć tylko posługiwać się szeregiem napięciowym metali, można zrobić bezpośrednio po stechiometrii reakcji chemicznej. W końcu zadania „z płytkami” to tak naprawdę stechiometria i sam przemycam takie zadania do stechiometrii (unikając słowa płytka czy blaszka 😉 ). Czy to prawda, że od 2021 roku CKE nie uznaje zapisu CH3–, a uznaje tylko zapis H3C– we wzorach związków organicznych? Nie. Patrz na następne pytanie. Czy to prawda, że od 2021 roku część egzaminatorów uznaje, a część nie uznaje zapisu CH3–, a uznaje tylko zapis H3C– we wzorach związków organicznych? Nie. Jeden nie do końca przemyślany post pewnej korepetytor stał się źródłem ogólnopolskiego zamieszania, a nawet oficjalnego dementowania tej informacji, jak i szkoleń dla nauczycieli. Zasady oceniania są identyczne dla wszystkich zdających. Każdy egzaminator posługuje się tym samym dokumentem podczas oceniania. Egzaminator nie może oceniać wg własnego uznania, bo np. jemu nie podoba się jakaś forma zapisu. Mnie się może nie podobać, że rzeka pisze się przez rz. Nie oznacza to, że mam przyznawać 0 p. zdającemu tylko dlatego, że napisał prawidłową odpowiedź przez rz, a nie przez ż, bo mnie by się podobało, jakby się pisało żeka. Egzaminator nie może bez konsekwencji nie uznawać odpowiedzi zgodnej z przykładem poprawnego rozwiązania w zasadach oceniania! Tacy egzaminatorzy są odsuwani od sprawdzania prac, kierowani na dodatkowe szkolenia itd. Nieprawidłowe postępowanie egzaminatora łatwo wykryć po dużej licznie wniosków o weryfikację sumy punktów w przypadku prac sprawdzanych przez konkretną osobę. Ale jest inna rzecz, na którą trzeba bardzo uważać. To poprawne zapisywanie wzorów. Po zeszłorocznej maturze CKE zwróciło uwagę na to, że ludzie piszą wzory półstrukturalne niepoprawnie. Dodajmy, że po raz pierwszy zwróciło na to uwagę w oficjalnym raporcie o maturze w 2021. Oznacza to, że zjawisko pisania wzorów niepoprawnie musiało się nasilić. Czyli gdzieś ci ludzie musieli zostać nauczeni źle. Powtarzam – trzeba zwracać uwagę na zawartość merytoryczną i kompetencje, a nie tylko na uśmiech osoby, której powierzamy edukację (i własną przyszłość), albo na to czy udostępniane obrazki wyglądają ładniej niż u kogoś innego. Nie ocenia się książki po okładce i ta zasada pracuje także przy wyborze korepetytora itp. Skoro CKE zwróciło uwagę na problem, to znaczy, że dużo ludzi potraciło punkty z tego powodu. Więcej, niż w latach poprzednich, czyli coś zaczęło iść w złym kierunku. Szczegółowy komentarz jak rysować wzory, by nie popełnić gafy, znajduje się tutaj. Także w przygotowywanym kursie „Zadania maturalne bez tajemnic” wyjaśnię Wam prawidłowe rysowanie wzorów, wykonywanie polecenia i na co patrzy egzaminator. Kurs będzie dostępny od końca lutego. Czy na maturze z chemii odejmują punkty, jak nie uwzględnia się jednostek w obliczeniach, tylko podaje się je na końcu? W pewnych okolicznościach zostanie to potraktowane jako błąd metody. Ale powtarzam: w pewnych okolicznościach. Wtedy, gdy się pomylisz przy przepisywaniu danych lub popełnisz błąd rachunkowy, a twoje rozwiązanie nie pozwoli na to, by egzaminator doszedł do tego, co dana liczba oznacza. Bo gdy nie wiadomo, co dana liczba oznacza, to nie wiadomo czy umiesz się posługiwać pewnymi pojęciami, bo nie wiadomo jak rozwiązujesz zadanie. Np. jeśli masa molowa jest podana w zadaniu i wynosi 176 g/mol, a my napiszemy gdzieś w obliczeniach 116 – ale bez jakiegokolwiek wskazania w rozwiązaniu czym jest liczba 116, to egzaminator nie wie, czym jest ta liczba i skąd się wzięła. Aby zamienić 0,5 mola na masę musimy pomnożyć 0,5 razy masę molową substancji. Jeśli napiszemy 0,5*176 to ok. Ale jeśli napiszemy 0,5*116, to nie wiadomo, czy masę liczymy mnożąc liczbę moli razy masę molową, masę, objętość, jakieś stężenie, stałą równowagi, szybkość reakcji czy jeszcze coś innego. Bo liczba 116 nie wynika z wcześniejszych obliczeń, które zapisaliśmy w arkuszu, ani nie była podana w treści zadania. Więc powstają pytania: skąd się ona wzięła, czy przeliczając np. liczbę moli na masę mnożymy liczbę moli razy masę molową, czy razy co? Czyli nie wiadomo, czy są nam znane pewne pojęcia i posługujemy się nimi prawidłowo. Jeśli egzaminator nie jest w stanie do tego dojść, czy policzyliśmy to o to nas proszono w poleceniu, to da zero. Bo nie da się w ten sposób stwierdzić, czy dana osoba źle spojrzała i zamiast 176 napisała 116, czy też nie umie rozwiązać zadania. Krótko i zwięźle – możemy tak liczyć, ale im mniej śladów zostawiamy jak do czegoś doszliśmy, tym bardziej ryzykujemy, że w razie własnej pomyłki rachunkowej, lub źle przepisanej danej, egzaminator potraktuje to jako błąd metody. Szczegółowe informacje jak powinniśmy rozwiązywać zadania obliczeniowe, by pokazać że umiemy i PRZEKONAĆ O TYM EGZAMINATORA – dać mu szansę dojść do tego, że popełniliśmy co najwyżej błąd rachunkowy – także będą dostępne w kursie „Zadania maturalne bez tajemnic” dostępnym od lutego 🙂 Czy musimy wiedzieć jak kwas mrówkowy zachowuje się w próbie Trommera, albo Tollensa? Nie. A zobaczmy jak wiele osób, pewno większość maturzystów, niepotrzebnie sobie tym zawraca głowę. To zagadnienie jest poza zakresem podstawy programowej. Jedyne zadanie, które tego dotyczyło (2015 rok, czyli pierwsza matura wg obowiązującej formuły) było z odpowiednią informacją wprowadzającą! Musisz znać samą próbę Trommera i Tollensa, ale nie musisz wiedzieć, jak kwas mrówkowy się w nich zachowuje. Musimy za to wiedzieć, jak zachowuje się kwas mrówkowy wobec silnych utleniaczy, a odczynniki Trommera czy Tollensa do nich nie należą 😉 Czy chrom ulega pasywacji w kwasach utleniających? Co pisać na maturze? Tak. Ale podobnie jak w przypadku kwasu mrówkowego wiele osób zaprząta sobie głowę niepotrzebnie. Bo, UWAGA: znajomość zachowania się chromu wobec kwasów utleniających nigdy nie była wymagana! Pomimo tego zadania takie pojawiają się w arkuszach z próbnych matur wydawnictw – bez żadnej informacji wprowadzającej, pomimo że wybiega to poza wymagania egzaminacyjne. Ale próbne matury nie służą sprawdzeniu waszego przygotowania (to temat na osobną dyskusję). Tak jak w poprzednich latach obowiązuje Was tylko zachowanie chromu wobec kwasów nieutleniających. Natomiast na prawdziwej maturze, nawet próbnej (czyli przeprowadzanej przez CKE lub OKE), będziemy mieć podaną informację o tym jak metal się zachowuje. Czyli nie musimy tego wiedzieć. Gorzej za to, jak mamy napisane np. że metal aktywny nie roztwarza się w st. HNO3, a my nie wiemy co to oznacza… Czy na maturze 2022 obowiązuje nas ustalanie kierunku reakcji redoks? I to jest pytanie na które odpowiem: tak i nie. Bo nie obowiązuje jedną metodą, ale drugą już tak. Zadania z ustalaniem kierunku reakcji redoks pojawiały się w tzw. starej formule (obowiązującej do egzaminu w 2014 roku), do której też obowiązywała inna podstawa programowa – zawierająca odpowiednie zagadnienia z elektrochemii. Podstawa programowa, którą wdrożono do szkół w 2012 roku (pierwszy egzamin wg tej podstawy odbył się dla absolwentów 3-letniego liceum w roku 2015 i ta formuła obowiązuje w 2022, z późniejszymi „cięciami”). W odróżnieniu od podstawy wycofanej w 2011 roku Wasza podstawa nie zawiera elementów elektrochemii. No, trzeba znać tylko szereg napięciowy metali. Ale dawniej, to jest do matury w 2014 roku, trzeba było umieć określić kierunek reakcji redoks na podstawie podanych wartości standardowych potencjałów redukcji. Tak jak np. w tym zadaniu z maja 2008 roku. Tutaj zdający musiał ustalić kierunek reakcji redoks, czyli ustalić, czy to kationy Fe3+ będą utleniać MnO2 do MnO4–, a same się zredukują do Fe2+: 3Fe3+ + MnO2 + 2H2O → 3Fe2+ + MnO4– + 4H+ Czy też to aniony MnO4– będą redukować do MnO2, a kationy Fe2+ zostaną utlenione do Fe3+. 3Fe2+ + MnO4– + 4H+→3Fe3+ + MnO2 + 2H2O I ustalanie kierunku reakcji redoks z tym się kojarzy. Ale taka wiedza nie obowiązuje maturzystów piszących w latach 2015 – 2022. Do 2014 roku egzamin maturalny przeprowadzano na podstawie szerszych wymagań niż obecnie. Zadanie, które nakazywałoby ustalić kierunek reakcji redoks na podstawie potencjałów musiałoby być zaopatrzone w solidną informację wstępną, gdyż elektrochemia została niemal w całości usunięta z wymagań. Ale nie zapominajmy o tym, że obowiązuje nas znajomość szeregu aktywności metali i na podstawie karty wzorów musimy umieć określić, który metal jest aktywniejszy i czy zajdzie reakcja redoks, jak wypieranie się metali. A więc można zapytać o to, co nas obowiązuje, np. można się spodziewać takiego zadania: Do probówki wprowadzono 3 cm3 roztworu CuSO4 o stężeniu 1 mol·dm-3 i 3 cm3 roztworu ZnSO4 o stężeniu 1 mol·dm-3. Następnie do probówki wrzucono granulkę cynku i granulkę miedzi. W probówce zaobserwowano zmiany świadczące o przebiegu reakcji chemicznej. Ustal kierunek reakcji, która zaszła probówce. Wybierz odpowiedni symbol strzałki (←lub →) i uzupełnij schemat reakcji tak, by przedstawiał równanie reakcji zachodzącej w probówce. Cu+Zn2+ …… Zn + Cu2+ Ale jak nie kijem, to pałą. To, że dla innych przypadków niż w karcie wzorów nie musimy znać określania kierunku reakcji redoks, nie oznacza, że nie można nas o to zapytać w inny sposób. W taki sposób, by opierając się na tym co Was obowiązuje – nakazać określenie kierunku reakcji redoks. W przypadku estryfikacji, czyli typowej reakcji ODWRACALNEJ musimy umieć określić kierunek po zmieszaniu danych ilości reagentów i na podstawie informacji o stałej równowagi. I tak samo musimy to umieć zrobić dla innych reakcji, gdy mamy podany skład początkowy mieszaniny i stałą równowagi. Może być to więc reakcja redoks, bo choć często o tym nie myślimy, to reakcje redoks także mogą być typowymi reakcjami odwracalnymi! Zatem moglibyśmy dostać zadanie skonstruowane np. w ten sposób: W wodnych roztworach ustala się stan równowagi pomiędzy jonami odpowiednich metali: Sn4+ + 2Np3+ ↔ Sn2+ + 2Np4+ W temperaturze 25 °C stała równowagi reakcji opisanej powyższym równaniem wynosi 1,37. Zmieszano równe objętości roztworów zawierających następujące stężenie danych jonów: Przyjmij, że objętość roztworu reakcyjnego jest równa sumie objętości zmieszanych roztworów, a temperatura jest równa 25 °C. Określ, w którym kierunku zajdzie reakcja w mieszaninie reakcyjnej? Uzupełnij schemat reakcji. Wpisz strzałkę w prawo lub w lewo (→ lub ←) tak, by równanie reakcji przedstawiało obserwowany kierunek reakcji po zmieszaniu roztworów. Sn4+ + 2Np3+ ……. Sn2+ + 2Np4+ Albo np takie polecenie do tego też jest możliwe: Wykonaj odpowiednie obliczenia i ustal, czy po zmieszaniu roztworów liczba moli jonów Sn2+ wzrośnie, czy zmaleje. Czyli – nie ma znaczenia, czy to reakcja redoks, czy jakaś inna. Ważne, że odwracalna, a posłużyć się stałą równowagi i wykonać odpowiednie obliczenia – już musimy umieć wykonywać. Zatem mieszcząc się w granicach wymagań takie zadanie może się pojawić, tylko zamiast potencjałów pojawi się stała równowagi. Czy na maturze 2022 obowiązuje nas izomeria optyczna? To także lubi się przewijać wśród pytań, które dostajemy, albo pojawiają się na grupach maturalnych. W wymaganiach egzaminacyjnych na rok 2022 czytamy: Rysuje wzory strukturalne i półstrukturalne izomerów konstytucyjnych, położenia podstawnika, izomerów optycznych węglowodorów i ich prostych fluorowcopochodnych o podanym wzorze sumarycznym. Czyli np. takie zadanie, jak to z 2019 roku, może się pojawić: Do tego pamiętajmy np. o aminokwasach białkowych, które takze są optycznie czynne, zatem podstawy projekcji Fischera warto znać. Czy mogą dać zadanie z cukrów z informacją wstępną? Zadania maturalne dzielimy na zadania bez informacji wstępnej i zadania z informacją wstępną. Zadania bez informacji sprawdzają czy maturzysta wie to to, czego się od niego wymaga, by wiedział, np. zasady rozmieszczania elektronów na poziomach i podpoziomach energetycznych. Ale zadania z informacją wstępną to zadania oparte na wymaganiach egzaminacyjnych (czyli tym, co wiedzieć trzeba) i na dodatkowej informacji, która w kombinacji z tym, co zdajacy wiedzieć musi pozwala mu rozwiązać to zadanie. Informacja wstępna zależy więc od tego, jakie dodatkowe informacje są niezbędne, by dobrze przygotowany z danego tematu maturzysta mógł dojść do odpowiedzi. Rok 2021 i rok 2022 to lata ograniczeń w zakresie wymaganego zakresu. Z rozszerzenia usunięto cały rozdział poświęcony cukrom, ale uwaga, bo w zakresie gimnazjalnym, także obowiązującym maturzystów, temat cukrów pozostał. Nie trzeba o tych cukrach wiedzieć dużo, bo tylko tyle: 13) wymienia pierwiastki, których atomy wchodzą w skład cząsteczek cukrów; dokonuje podziału cukrów na proste i złożone; 14) podaje wzór sumaryczny glukozy i fruktozy; bada i opisuje właściwości fizyczne glukozy; wskazuje na jej zastosowania; 15) podaje wzór sumaryczny sacharozy; bada i opisuje właściwości fizyczne sacharozy; wskazuje na jej zastosowania; zapisuje równanie reakcji sacharozy z wodą (za pomocą wzorów sumarycznych); 16) opisuje występowanie skrobi i celulozy w przyrodzie; wymienia różnice w ich właściwościach; opisuje znaczenie i zastosowania tych cukrów; wykrywa obecność skrobi w różnych produktach spożywczych. Czyli zadanie musi być oparte na tym… Są to skromne zagadnienia, więc informacja wstępna także musi być dostosowana do tego poziomu. Cudów więc nie będzie, bo nie ma możliwości ułożenia zawansowanego zadania z informacją wstępną do tak skromnych wymagań. Nawet trudno sobie wyobrazić, jak takie zadanie ułożyć, a ponadto nawet jeśli komuś by się udało ułożyć takie zadanie, to ze względu na zdalną naukę i tak nie było kiedy poddać takich zadań standaryzacji. Jeśli więc się coś pojawi, to zadanie z informacją wstępną, ale dostosowane poziomem do egzaminu gimnazjalnego – bo temat cukrów na maturze 2022 pokrywa się z zakresem gimnazjalnym. Czy na maturze mogę przyjąć masę atomową miedzi 64 u lub masęmolową miedzi 64 g/mol? Tak. Bardzo ważne jest tylko, żeby pozostawić egzaminatorowi informację o tym jak policzyliśmy masę molową związku, czyli ją rozpisać na czynniki, np. dla CuSO4 napisać różne wersje: M=63,5+32+4*16=159,5 g/mol albo M=64+32+4*16=160 g/mol albo jeszcze 63,55+32,07+4*16,00=159,62 g/mol. Wszystkie masy molowe pierwiastków są zgodne z zasadami zokrągleń, a w zasadach oceniania czytamy, że obliczenia mają być zgodne z przyjętymi zaokrągleniami. Więc bardzo ważne jest, by egzaminatorowi pokazać, jak obliczyliśmy masę molową i jeśli zaokrąglamy coś – to zgodnie z przyjętymi zasadami zaokrągleń. Zależnie od liczby cyfr znaczących to masę atomową lub molową miedzi mogę podać jako 63,55, 63,5, 64. Analogicznie dla Zn mogę przyjąć 65,39, 65,4, 65,5 czy 65. Natomiast w wielu zadaniach obliczeniowych umiejętność obliczania masy molowej nie jest sprawdzana i jest ona podana w treści zadania, czasem nawet z wymaganą dokładnością, jeśli wynik może od tego zależeć (sprawdź zadanie 22 z czerwca 2021 w którym trzeba dojść do masy atomowej metalu z odpowiednią dokładnością, by określić co to za metal – podstawiając zbyt przybliżone dane możnaby dojść do absurdalnego wyniku, że miedź roztworzyła się w roztworze CuSO4…). Ale w pozostałych zadaniach to od ciebie zależy, czy przyjmiesz zaokrąglenie do połówek, całości – ważne tylko, żeby to zrobić dobrze, bo oceniane jest, czy robisz coś dobrze, a nie z jaką dokładnością przyjąłeś masę. Tylko w sytuacji, gdy polecenie narzuca odpowiednią dokładność ma to znaczenie, ale zawsze musi to być podane w poleceniu. I to samo dotyczy chloru – możesz przyjąć masę atomową 35, przez zaokrąglenie liczby 35,45 z karty wzorów. Czy informacje okazały się przydatne? Wierzę, że bardzo i niejeden maturzysta się uspokoi 😉 Artykuł będzie rozbudowywany! Jakaś inna kwestia nie daje ci spać spokojnie? Zapytaj mnie o to! 🙂 Pozdrawiam, Damian Mickiewicz Jeśli zależy Ci na bardzo dobrym wyniku na maturze, to zachęcam do skorzystania z serii lekcji Zadania maturalne bez tajemnic. Podczas tych lekcji omawiam zagadnienia wymagane na maturze i pokazuję jak rozwiązywać zadania, by nie popełnić błędów. Dodatkowo otrzymasz prezentacje, zadania maturalne, a nawet moje książki w formie PDF. Szczegóły TUTAJ Matura 2011: Arkusze z chemii (poziom podstawowy i rozszerzony) Zobacz, co było na maturze z chemii. Arkusze egzaminacyjne - poziom podstawowy i rozszerzony. 19 maja 2011, 10:10 Matura 2011 z chemii, poziom podstawowy i rozszerzony (pytania, arkusz, odpowiedzi) Rowiązywanie testu z chemii rozpoczęło się o godz. 14. Na ten przedmiot zdecydowały się aż 44 tys. abiturientów. 18 maja 2011, 8:45 Matura z polskiego 2022, poziom podstawowy. Tematy rozprawki, arkusz CKE i odpowiedzi. Jak wyglądał egzamin z polskiego Sonda Matura z polskiego 2022 na poziomie podstawowym odbyła się 4 maja 2022 roku od godz. 9. To jeden z przedmiotów obowiązkowych. Arkusze CKE będą dostępne w dniu... 4 maja 2022, 12:01 Trwają matury 2022. Polski, matematyka, angielski już za nami. Tu znajdziesz harmonogram oraz arkusze i odpowiedzi do wszystkich egzaminów Trwają matury 2022. Odpowiedzi z matur będzie można sprawdzić zaraz po egzaminie na naszych stronach. Arkusze CKE udostępniamy już kilka godzin później.... 4 maja 2022, 8:09 Matura z języka polskiego 2022. Powtórka do matury: co to jest tekst kultury? Na co można się powołać na egzaminie maturalnym? Rozprawka Każdy maturzysta z pewnością wie, że najwięcej punktów podczas egzaminu maturalnego z języka polskiego można zebrać za ostanie zadanie. Jest nim zazwyczaj... 3 maja 2022, 21:35 Egzamin ósmoklasisty 2020 polski. ODPOWIEDZI I ARKUSZE CKE. Test 8-klasisty z języka polskiego Klucz odpowiedzi, teksty, tematy EGZAMIN ÓSMOKLASISTY 2020 Z JĘZYKA POLSKIEGO r. - ARKUSZ I KLUCZ ODPOWIEDZI. Na teście z języka polskiego pojawiły się "Quo vadis" Sienkiewicza i... 16 czerwca 2020, 11:02 Matura 2020. Matematyka też z przeciekiem tematów? CKE zgłasza sprawę na policję Matura 2020 będzie się kojarzyła ze zmianą terminu i… z przeciekami. Najpierw zamieszanie wywołało podejrzenie, że przed maturą z polskiego wyciekły tematy... 10 czerwca 2020, 13:24 PILNE Matura 2020 matematyka podstawa. Odpowiedzi, rozwiązania zadań, ARKUSZ CKE. Co było na egzaminie z matematyki Relacje uczniów Matura 2020 MATEMATYKA. We wtorek odbył się test z matematyki na poziomie podstawowym. To był egzamin, którego wielu maturzystów obawiało się... 9 czerwca 2020, 12:03 Egzamin ósmoklasisty i matura przez internet? CKE przeprowadzi zdalnie próbne testy Koronawirus w Polsce i kolejne związane z epidemią ograniczenia stawiają pod znakiem zapytania odbycie się egzaminu ósmoklasisty i matury. Mimo, że rząd... 25 marca 2020, 9:17 Matura 2016: CHEMIA poziom podstawowy i rozszerzeony [pytania, odpowiedzi, arkusze] Matura 2016: chemia. W piątek, 13 maja, maturzyści przystąpią do egzaminu z chemii. O godz. 9:00 zacznie się zarówno poziom podstawowy, jak i rozszerzony. Z... 13 maja 2016, 9:40 Centralna Komisja Egzaminacyjna. Gdzie jest? Czym się zajmuje? Centralna Komisja Egzaminacyjna powstała 1 stycznia 1999 roku na mocy ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty. Zajmuje się przede... 27 stycznia 2016, 13:45 Protest maturzystów w Warszawie. Z powodu starej matury z chemii W poniedziałek przed budynkiem Ministerstwa Edukacji Narodowej w Warszawie ma się odbyć protest maturzystów. Jak podaje potral chodzi o... 20 lipca 2015, 12:07 Matematyka Matura Próbna Cke 2015 Arkusze Odpowiedzi 16 Grudnia MATURA PRÓBNA CKE 2015 Z MATEMATYKI odbędzie się we wtorek 16 grudnia. W tym artykule znajdziecie arkusz i odpowiedzi. 16 grudnia 2014, 10:00 MATURA próbna MATEMATYKA CKE 2015 arkusze i odpowiedzi MATURA PRÓBNA CKE 2015 Z MATEMATYKI odbyła się we wtorek 16 grudnia. Na znajdziecie arkusz i odpowiedzi z tego egzaminu. 15 grudnia 2014, 22:59 Język Polski Matura Próbna Cke 2015 Arkusze Odpowiedzi 15 Grudnia MATURA PRÓBNA CKE 2015 Z JĘZYKA POLSKIEGO rozpoczęła się w poniedziałek 15 grudnia. W tym artykule znajdziecie arkusz i odpowiedzi. 15 grudnia 2014, 14:00 Matura 2014: chemia. Poziom podstawowy i rozszerzony Matura 2014: chemia. Poziom podstawowy i rozszerzony już dziś. Na zdawanie tego przedmiotu zdecydowało się ponad 30 tysięcy maturzystów. Czy to był dobry wybór?... 16 maja 2014, 9:22 Sprawdzian Szóstoklasisty 2013 Cke [Odpowiedzi] Sprawdzian Szóstoklasisty 2013 CKE odbędzie się 4 kwietnia. Zaraz po egzaminie pojawią się u nas arkusze i odpowiedzi. 1 marca 2013, 7:25 Matura 2012 z chemii [arkusze, odpowiedzi, punktacja] Piszesz maturę 2012 z chemii? Sprawdź kryteria punktowania egzaminu, a także arkusze i poprawne odpowiedzi. 14 maja 2012, 7:07 Niedługo zacznie się sezon na prezentacje maturalne, zobacz co grozi za plagiat Zbliża się okres matur, w związku z tym w Internecie pojawia się coraz więcej ofert sprzedaży gotowych prezentacji lub pomocy przy „tworzeniu”. Podobna sytuacja... 28 kwietnia 2012, 9:26 Test gimnazjalny - część humanistyczna: Uczniowie zdradzają, co było na egzaminie (ZDJĘCIA) Test sprawdzający wiedzę humanistyczną uczniów trzecich klas gimnazjów dobiegł końca. Jak poszło? Zobaczcie opinie innych uczniów o egzaminie! 24 kwietnia 2012, 11:46 Próbna matura 2012 z Operonem w listopadzie (harmonogram) Próbną maturę 2012 z Operonem napiszą maturzyści, których szkoły przystąpiły do programu "Matura z Operonem". Uczniownie zaprezentują swoja wiedzę w połowie... 14 listopada 2011, 11:59 Próbna matura z Operonem 22-25 listopada 2011 roku Wydawnictwo Operon podało daty, w których przeprowadzona zostanie matura próbna. Do egzaminów będzie można przystąpić w dniach 22-25 listopada 2011 r. 4 października 2011, 13:38